KILO VERME DIYET
PROF DR METIN OZATA
PROF DR METIN OZATA
KILO VERMEK
KILO VERMEK
PROF DR METIN OZATA
KILO VERMEK IÇIN ÖNCE HORMON TETKIKI
Sadece diyet yaparak kilo verme imkani yoktur. Kilo yapan etkenler ve özellikle hormon bozukluklari kilo vermenizi engeller veya çok az kilo verebilirsiniz. Bu nedenle zayiflamak istiyorsaniz önce bir Endokrin uzmanina basvurup hormonlar ve metabolizma kontrolunden geçiniz. Ondan sonra uygun beslenme veya diyet ile kilo vermeye baslarsiniz. Kilolu kisilerin çogunda mutlaka bir hormon bozuklugu vardir. Kilo yapan ve kilo vermeyi engelleyen hormon bozukluklari sunlardir:
1. Kilo Vermek ve Insülin Direnci
Insülin hormonu, midenin altinda bulunan pankreas bezindeki beta hücrelerinden salgilanir. Pankreas bezinden insülin salgilanmasi kan sekeri seviyesine göre ayarlanir. Kanda seker artinca ilk 1-2 dakika içinde pankreastan insülin salgisi hizli olur ve buna ‘’ilk faz insülin salgisi’’ denir. Bu salgi 3-7 dakika sürer. Daha sonra ikinci faz denen salgi olusur ki, bu yavas bir salgilanmadir ve devamlidir.
Vücudumuz kendisi için gerekli olan enerjiyi yedigimiz gidalardan elde eder. Yemek yedikten sonra gidalar bagirsaklarda parçalanir ve ufak seker parçalarina dönüsür ve bagirsaktan emilerek kan akimi yoluyla vücudumuza dagilir. Enerji saglanmasi için kan sekerinin, kas, karaciger, yag ve beyin gibi dokular basta olmak üzere hepsine girmesi gerekir. Kandaki sekerin hücrelere girmesi pankreas bezinden salgilanan insülin hormonu sayesinde olur. Bir bakima insülin enerjinin depolanmasini saglayan bir hormondur. Insülin hormonu yoksa veya oldugu halde etki gösteremiyorsa seker hücreye giremediginden kanda birikir ve seker hastaligi ortaya çikar. Kan sekerinin ayarlanmasinda insülin çok önemli olmasina ragmen diger hormonlarin (glukagon, adrenalin gibi) da kismi etkileri vardir.
Obezite yani kilo almaya neden olan hormonlardan birisi kanda insülin hormonunun yemek sonrasi yüksek olmasidir. Yüksek glisemik indekse sahip yani kan sekerini hizli yükselten karbonhidratlarin devamli fazla yenmesi kanda insülin hormonunun hep yüksek olmasina, doygunlugun kisa süreli olmasina, acikma ataklarina ve kilo almaya neden olur. Kandaki asiri insülin kilo almanizin en önemli nedenidir. Bu nedenle kanda insülin düzeyini normal sinirlarda tutmak kilo vermenizi saglamaktadir.
Kanda yüksek olan insülin önceleri kan sekerini hücrelere sokar, fakat daha sonra bu görevini yapamaz hale gelir. Iste insülin hormonunun yeterince etkili olamamasina INSÜLIN DIRENCI (Rezistansi) adi verilir. Insülin direnci’ni kan damariyla hücre arasinda bulunan bir duvar olarak düsünebilirsiniz. Bu duvar (insülin direnci) kandaki glukozun kas ve yag hücresine girmesini önler. Duvar yükseldikçe (insülin direnci arttikça) kan sekerinin hücreye girmesi için daha fazla insülin salgilanmasi gerekir. Pankreastan salgilanan insülin hormonu salgisi, belirli bir süre sonra pankreas bezinin çok çalismaktan dolayi yorulmasi nedeniyle azalir ve seker hastaligi ortaya çikar. Bu süreçte önce reaktif hipoglisemi (acikma ataklari), gizli seker ve sonra asikar seker hastaligi ortaya çikar.
2. Kilo Vermek ve Tiroid Hastaligi
Tiroid yetmezligi metabolizmayi yavaslatan ve bu nedenle kisilerde önceki kilolarina göre %15-30 oraninda kilo alinmasina neden olan bir hastaliktir. Bu nedenle tiroid bezi yetmezligi tedavi edilmeden kilo vermek çok zordur. Tiroid hormon ilaçlari ile hastalarin çogunda tedaviyle birlikte kilo verme olusursa da hastalarin % 17’si kilo veremez. Özellikle menopozdaki kadinlarda bu durum daha sik görülür. Hem menopoz hem de tiroid yetmezligi kilo vermeyi engeller.
Tiroid bezi yetmezligi olmadigi halde kilo vermeye çalisan kisilerde belirli bir kilo verdikten sonra kilo kaybinin azaldigi veya durdugu bir dönem olusur. Bu durum vücudun kendini koruma mekanizmasidir. Vücudumuz daha fazla kilo verilmesine direnç göstermeye baslar. Bu direnç tiroid hormonlarinin azalmasiyla olabildigi gibi bazi baska hormonlarin salinmasinin artmasi ile de olusur. Kalori alimi yani yenilen gida alimi azaldikça vücudumuzda bulunan T4 hormonunun T3 hormonuna dönüsümü azalir ve sonuçta hücrelere giren ve etkili olan T3 azaldikça metabolizmamiz yavaslar ve kilo veremeyiz.
Kilo vermeyi engelleyen hormonlardan birisi Ghrelin hormonudur. Bu hormon mideden salgilanmakta ve kana karisarak beyine ulasip yemek yemeyi artirmaktadir. Kilo vermek için diyet yaparken bu hormon kanda artmakta ve daha fazla kilo verilmesini engellemektedir. Bu hormonun salgilanmasini önleyecek bir ilaç ise henüz yoktur.
Bazi minerallerin eksiklikleri de kilo vermeyi engeller. Manganez, krom çinko, kalsiyum ve magnezyum eksikligi özellikle çok önemlidir. Bu minerallerde saptanan eksikliklerin tedaviyle düzeltilmelidir.
T4 hormonunun T3’e dönüsmesinde selenyum minerali de etkili oldugundan kilo veremeyen kisilerde selenyum eksikligi olup olmadigina bakilmasi gerekir. Selenyum eksikligi varsa bu eksiklik giderilir. Ayrica çinko, demir, bakir mineralleri de T4’ün T3’e dönüsümünde etkilidir. Bu minerallerde eksiklik olup olmadigina da bakilmasi gerekir.
Omega-3 alimini artirmak kilo vermede faydali olabilir. Omega-3 yag asitleri tiroid hormonlarinin hücrelerdeki etkisini artirmaktadir.
Tiroid yetmezligi olan hastalarda metabolizma yavasladigindan alinan karbonhidratlarin (unlu, sekerli gidalarin) sindirilmesi veya parçalanmasi ve kandaki sekerin hücrelere girmesi zorlasir. Bu nedenle vücut daha fazla insülin salgilayarak kan sekerini düsürmeye çalisir. Insülin arttikça da istahta artma ve kilo alma olusur. Insülin hormonundaki yükselmeler gün içinde kan sekerinde düsme yaptigi için de yorgunluk, bas dönmesi, bitkinlik, öfkelenme, birden sinirlenme, bagirma ve açlik hissi olusur. Sizde bu belirtiler varsa kan sekerinizde düsmeler oluyor demektir. Bunu anlamak için 3-4 saatlik seker yükleme testi yaptirmaniz gerekir.
Stresli kisilerde stres hormonu dedigimiz kortizol artmaya baslar ve artan kortizol hormonu da kan sekerini yükseltir.
Yukarida söz edilen faktörler hipotiroidili bir hastada kilo almaya, kan sekerinde düsmelere neden olur. Eger kilo veremezseniz ileride bu defa seker hastaligi gelisir.
Bu nedenle karbonhidrat ve yagdan fakir bir beslenme ile ve egzersiz yaparak kilo vermeyi denemelisiniz.
Iyi beslenmenize ve egzersiz yapmamiza ragmen zayiflayamiyorsaniz doktorunuz size bazi ilaçlar verecektir. Bu ilaçlar zayiflamaniza yardimci olur.
Kilo veremeyen tiroid yetmezlikli hastalarda T4 ve T3 ilaçlarini birlikte almak bazen faydali olabilir. TSH hormonunu 1.5-2.5 arasinda tutacak sekilde doktorunuz bu ilaçlari ayarlayacaktir.
Yukaridaki önlemlere ragmen kilo veremeyen kisilerde altta yatan diger nedenleri arastirmak gerekir. Bunlar depresyon, stres, uyku bozukluklari, bazi mineral ve vitamin eksikleri ve gida allerjileri olabilir. Özellikle selenyum, çinko, ve demir eksikligi varsa bunlarin tedavisi kilo vermeniz açisindan çok önemlidir.
Bazen TSH hormonu normal oldugu halde kilo veremeyen hastalarda anti-TPO antikoru yüksek olabilir. Anti-TPO antikor yüksekliginde tiroid bezinin çalismasinda hafif bozukluklar olabilir.
3. Kilo vermek ve Polikistik Over Sendromu:
Kadinlarda fazla kiloluluga neden olan önemli bir hormon hastaligi da polikistik over sendromu denen ve yumurtalikta kist olusmasi, tüylenme ve adet bozuklugu ile kendini gösteren hastaliktir. Bu hastalikta en önemli bulgu insülin hormon yüksekligi veya insülin direncidir. Bu nedenle de polikistik over sendromu olan kadinlarin önemli bir kisminda fazla kilo ve seker hastaligi görülür. Adet bozuklugu, tüylenme ve fazla kilolu olmanin bir arada oldugu bu hastalarda yumurtaliklarin incelenmesi ve bu hastaliga yönelik tedavilerin yapilmasi gerekir. Bu sekilde tedavisi yapilmayan kadinlarin zayiflamasi zordur.
4. Kilo Vermek ve Prolaktin Hormon Fazlaligi ve Kalsiyum Düsüklügü
Kadinlarda süt salgilatan hormon olarak bilinen, prolaktin hormonunun fazla salgilanmasi da kilo almaya yol açan bir hormon bozuklugudur. Prolaktin hormonu beynimizde bulunan hipofiz bezinden salgilanir. Hipofiz bezindeki tümörler asiri prolaktin hormonu salgiladiginda adetlerde bozulma, memeden süt gelmesi, tüylenme ve kilo alimi olur.
Yapilan bilimsel çalismalar kanlarinda kalsiyum düzeyi az olan kisilerde zayiflamanin zor oldugunu göstermistir. Bu nedenle zayiflamak isteyen bir kisinin yeteri kadar kalsiyum almasi gerekir.
Özetle Kilo vermek istiyorsaniz önce mutlaka bir ENDOKRIN (Hormon hastaliklari) UZMANI na basvurunuz.
ANI KILO ALIP , KILO VERMEK HORMON BOZUKLUGU ISARETI
Hizli bir sekilde kilo aliyor veya veriyorsaniz hormonlarinizda bozukluk var demektir. Bu amaçla mutlaka bir ENDOKRIN UZMANINA basvurmak gerekir. Guatr hormonlari yani tiroid hormonlarindaki degisiklikler kilo alip vermenin en önemli nedenidir. Tiroid hormonu az oldugunda metabolizma yavaslar ve kilo alirsiniz. Buna hipotiroidi denir. TSH hormonu yükselmeye baslar. Hizli kilo kaybi ise zehirli guatr adi da verilen Graves hastaliginda veya hipertiroidide olur. Bu hastalarda TSH çok düsük olur, fakat T4 ve T3 yükselmeye baslar.
Hizli kilo kaybi bazen Addison hastaligi denen böbrek üstü bezi yetmezliginde yani kortizol hormonu azliginda da olur.
Kortizol hormonu fazlaliginda ise Cushing hastaligi olur ve hizli kilo alma gerçeklesir.
Hizli kilo alma bazen insülin direnci ve hipoglisemi de görülür. Yemek yedikçe seker düser ve tatli istegi, doymama ve neticede kilo alma olusur.
Hizli kilo kaybi bazen seker hastaliginda olusur. Kan sekeri asiri yüksek kisilerde hizli kilo kaybi olusur.
Yukarida belirtildigi gibi hizli kilo alma ve vermeler varsa mutlaka bir ENDOKRIN UZMANINA basvurmakta fayda vardir.
Bazi hormon hastaliklari ise bir zaman süreci içinde zamanla kilo almaya neden olur. Bunlar Akromegali denen asiri growth hormon (büyüme hormonu) fazlaligi, prolaktin hormon fazlaligi ve polikistik over hastaligidir.
Kilo kaybi ayrica kanser, depresyon, üzüntü, sikinti, asiri yorgunluk durumlarinda da olabilir.
HIZLI KILO ALIMI YAPAN HIPOTIROIDI NEDIR?
Tiroid bezinin az çalismasina ve bu nedenle tiroid hormonlarini az üretmesine ve sonuçta kanimizda tiroid hormonlarinin (T3 ve T4) düsük olmasi durumuna tiroid yetmezligi veya tip dilinde hipotiroidi denir. Tiroid hormon yetersizligi sonucu vücudumuzun tüm metabolik olaylarinda yaygin yavaslama vardir ve bu nedenle vücudun dengesi alt üst olur. Vücuttaki bu bozukluklarin yani sira ruhsal çöküntü, unutkanlik, hareketlerde yavaslama ve uykusuzluk görülür. Hamilelik döneminde tedavi edilmeyen tiroid yetmezligi bebeklerde zeka geriligine neden olabilmektedir.
Hipotiroidizm, toplumda % 4.6 oraninda bulunur. Bunun çogunlugunu baslangiç halindeki veya hafif derecedeki tiroid bezi yetmezligi (sadece TSH yüksek fakat T3 ve T4 normal olmasi) olusturur. Tiroid yetmezligi tiroid fazla çalismasindan daha çok görülür ve nodüllerden sonra en sik görülen tiroid hastaligidir.
Tiroid yetmezligi kadinlarda daha sik görülür ve yasin artmasiyla sikligi çok artar.
Bebek ve çocuklarda büyüme ve gelismede belirgin gecikmeye, eriskinlerde ise vücut metabolizmasinda yavaslamaya neden olan tiroid yetmezligi tedavi edilmedigi durumda kalp ve damar hastaliklarina neden olabilmektedir.
Tiroid bezi yetmezligine ait sikayetler hastaligin siddetine göre degisir. Bazen hiçbir sikayet yok iken bazi hastalarda çok siddetli belirti ve sikayetler ortaya çikar. Bazi belirtiler özellikle yasli kisilerde yasliliga baglanir ve hastalik akla gelmez ise atlanir. Tiroid bezi az çalisan ve tiroid hormonlari kanda azalan bir kiside su belirtiler olabilir:
HIZLI KILO KAYBI YAPAN HIPERTIROIDI NEDIR?
Tiroid bezinin asiri çalismasina yani asiri tiroid hormonu üretmesine tip dilinde hipertiroidi adi verilir. ‘’Hiper’’ Latince ‘’fazla’’ veya ‘’yüksek’’ manasina gelir. Hipertiroidi hastaligina tip dilinde ‘’tirotoksikoz ‘’ adi da verilir. Tiroid bezinin asiri çalismasina halk arasinda ‘’zehirli guatr’’ veya ‘’iç guatr’’ isimleri de verilmektedir. Bu isimlendirmeler maalesef yanlistir; ne zehirlenme söz konusudur ne de bir iç guatr vardir. Elleriniz titriyor, agziniz kuruyor ve çok yemek yemenize ragmen kilo veriyorsaniz yada çabuk sinirleniyor ve çevrenize bagirip çagiriyorsaniz sizde tiroid bezi fazla çalisiyor olabilir.
PROF DR METIN OZATA
KILO VERMEK IÇIN ÖNCE HORMON TETKIKI
Sadece diyet yaparak kilo verme imkani yoktur. Kilo yapan etkenler ve özellikle hormon bozukluklari kilo vermenizi engeller veya çok az kilo verebilirsiniz. Bu nedenle zayiflamak istiyorsaniz önce bir Endokrin uzmanina basvurup hormonlar ve metabolizma kontrolunden geçiniz. Ondan sonra uygun beslenme veya diyet ile kilo vermeye baslarsiniz. Kilolu kisilerin çogunda mutlaka bir hormon bozuklugu vardir. Kilo yapan ve kilo vermeyi engelleyen hormon bozukluklari sunlardir:
1. Kilo Vermek ve Insülin Direnci
Insülin hormonu, midenin altinda bulunan pankreas bezindeki beta hücrelerinden salgilanir. Pankreas bezinden insülin salgilanmasi kan sekeri seviyesine göre ayarlanir. Kanda seker artinca ilk 1-2 dakika içinde pankreastan insülin salgisi hizli olur ve buna ‘’ilk faz insülin salgisi’’ denir. Bu salgi 3-7 dakika sürer. Daha sonra ikinci faz denen salgi olusur ki, bu yavas bir salgilanmadir ve devamlidir.
Vücudumuz kendisi için gerekli olan enerjiyi yedigimiz gidalardan elde eder. Yemek yedikten sonra gidalar bagirsaklarda parçalanir ve ufak seker parçalarina dönüsür ve bagirsaktan emilerek kan akimi yoluyla vücudumuza dagilir. Enerji saglanmasi için kan sekerinin, kas, karaciger, yag ve beyin gibi dokular basta olmak üzere hepsine girmesi gerekir. Kandaki sekerin hücrelere girmesi pankreas bezinden salgilanan insülin hormonu sayesinde olur. Bir bakima insülin enerjinin depolanmasini saglayan bir hormondur. Insülin hormonu yoksa veya oldugu halde etki gösteremiyorsa seker hücreye giremediginden kanda birikir ve seker hastaligi ortaya çikar. Kan sekerinin ayarlanmasinda insülin çok önemli olmasina ragmen diger hormonlarin (glukagon, adrenalin gibi) da kismi etkileri vardir.
Obezite yani kilo almaya neden olan hormonlardan birisi kanda insülin hormonunun yemek sonrasi yüksek olmasidir. Yüksek glisemik indekse sahip yani kan sekerini hizli yükselten karbonhidratlarin devamli fazla yenmesi kanda insülin hormonunun hep yüksek olmasina, doygunlugun kisa süreli olmasina, acikma ataklarina ve kilo almaya neden olur. Kandaki asiri insülin kilo almanizin en önemli nedenidir. Bu nedenle kanda insülin düzeyini normal sinirlarda tutmak kilo vermenizi saglamaktadir.
Kanda yüksek olan insülin önceleri kan sekerini hücrelere sokar, fakat daha sonra bu görevini yapamaz hale gelir. Iste insülin hormonunun yeterince etkili olamamasina INSÜLIN DIRENCI (Rezistansi) adi verilir. Insülin direnci’ni kan damariyla hücre arasinda bulunan bir duvar olarak düsünebilirsiniz. Bu duvar (insülin direnci) kandaki glukozun kas ve yag hücresine girmesini önler. Duvar yükseldikçe (insülin direnci arttikça) kan sekerinin hücreye girmesi için daha fazla insülin salgilanmasi gerekir. Pankreastan salgilanan insülin hormonu salgisi, belirli bir süre sonra pankreas bezinin çok çalismaktan dolayi yorulmasi nedeniyle azalir ve seker hastaligi ortaya çikar. Bu süreçte önce reaktif hipoglisemi (acikma ataklari), gizli seker ve sonra asikar seker hastaligi ortaya çikar.
2. Kilo Vermek ve Tiroid Hastaligi
Tiroid yetmezligi metabolizmayi yavaslatan ve bu nedenle kisilerde önceki kilolarina göre %15-30 oraninda kilo alinmasina neden olan bir hastaliktir. Bu nedenle tiroid bezi yetmezligi tedavi edilmeden kilo vermek çok zordur. Tiroid hormon ilaçlari ile hastalarin çogunda tedaviyle birlikte kilo verme olusursa da hastalarin % 17’si kilo veremez. Özellikle menopozdaki kadinlarda bu durum daha sik görülür. Hem menopoz hem de tiroid yetmezligi kilo vermeyi engeller.
Tiroid bezi yetmezligi olmadigi halde kilo vermeye çalisan kisilerde belirli bir kilo verdikten sonra kilo kaybinin azaldigi veya durdugu bir dönem olusur. Bu durum vücudun kendini koruma mekanizmasidir. Vücudumuz daha fazla kilo verilmesine direnç göstermeye baslar. Bu direnç tiroid hormonlarinin azalmasiyla olabildigi gibi bazi baska hormonlarin salinmasinin artmasi ile de olusur. Kalori alimi yani yenilen gida alimi azaldikça vücudumuzda bulunan T4 hormonunun T3 hormonuna dönüsümü azalir ve sonuçta hücrelere giren ve etkili olan T3 azaldikça metabolizmamiz yavaslar ve kilo veremeyiz.
Kilo vermeyi engelleyen hormonlardan birisi Ghrelin hormonudur. Bu hormon mideden salgilanmakta ve kana karisarak beyine ulasip yemek yemeyi artirmaktadir. Kilo vermek için diyet yaparken bu hormon kanda artmakta ve daha fazla kilo verilmesini engellemektedir. Bu hormonun salgilanmasini önleyecek bir ilaç ise henüz yoktur.
Bazi minerallerin eksiklikleri de kilo vermeyi engeller. Manganez, krom çinko, kalsiyum ve magnezyum eksikligi özellikle çok önemlidir. Bu minerallerde saptanan eksikliklerin tedaviyle düzeltilmelidir.
T4 hormonunun T3’e dönüsmesinde selenyum minerali de etkili oldugundan kilo veremeyen kisilerde selenyum eksikligi olup olmadigina bakilmasi gerekir. Selenyum eksikligi varsa bu eksiklik giderilir. Ayrica çinko, demir, bakir mineralleri de T4’ün T3’e dönüsümünde etkilidir. Bu minerallerde eksiklik olup olmadigina da bakilmasi gerekir.
Omega-3 alimini artirmak kilo vermede faydali olabilir. Omega-3 yag asitleri tiroid hormonlarinin hücrelerdeki etkisini artirmaktadir.
Tiroid yetmezligi olan hastalarda metabolizma yavasladigindan alinan karbonhidratlarin (unlu, sekerli gidalarin) sindirilmesi veya parçalanmasi ve kandaki sekerin hücrelere girmesi zorlasir. Bu nedenle vücut daha fazla insülin salgilayarak kan sekerini düsürmeye çalisir. Insülin arttikça da istahta artma ve kilo alma olusur. Insülin hormonundaki yükselmeler gün içinde kan sekerinde düsme yaptigi için de yorgunluk, bas dönmesi, bitkinlik, öfkelenme, birden sinirlenme, bagirma ve açlik hissi olusur. Sizde bu belirtiler varsa kan sekerinizde düsmeler oluyor demektir. Bunu anlamak için 3-4 saatlik seker yükleme testi yaptirmaniz gerekir.
Stresli kisilerde stres hormonu dedigimiz kortizol artmaya baslar ve artan kortizol hormonu da kan sekerini yükseltir.
Yukarida söz edilen faktörler hipotiroidili bir hastada kilo almaya, kan sekerinde düsmelere neden olur. Eger kilo veremezseniz ileride bu defa seker hastaligi gelisir.
Bu nedenle karbonhidrat ve yagdan fakir bir beslenme ile ve egzersiz yaparak kilo vermeyi denemelisiniz.
Iyi beslenmenize ve egzersiz yapmamiza ragmen zayiflayamiyorsaniz doktorunuz size bazi ilaçlar verecektir. Bu ilaçlar zayiflamaniza yardimci olur.
Kilo veremeyen tiroid yetmezlikli hastalarda T4 ve T3 ilaçlarini birlikte almak bazen faydali olabilir. TSH hormonunu 1.5-2.5 arasinda tutacak sekilde doktorunuz bu ilaçlari ayarlayacaktir.
Yukaridaki önlemlere ragmen kilo veremeyen kisilerde altta yatan diger nedenleri arastirmak gerekir. Bunlar depresyon, stres, uyku bozukluklari, bazi mineral ve vitamin eksikleri ve gida allerjileri olabilir. Özellikle selenyum, çinko, ve demir eksikligi varsa bunlarin tedavisi kilo vermeniz açisindan çok önemlidir.
Bazen TSH hormonu normal oldugu halde kilo veremeyen hastalarda anti-TPO antikoru yüksek olabilir. Anti-TPO antikor yüksekliginde tiroid bezinin çalismasinda hafif bozukluklar olabilir.
3. Kilo vermek ve Polikistik Over Sendromu:
Kadinlarda fazla kiloluluga neden olan önemli bir hormon hastaligi da polikistik over sendromu denen ve yumurtalikta kist olusmasi, tüylenme ve adet bozuklugu ile kendini gösteren hastaliktir. Bu hastalikta en önemli bulgu insülin hormon yüksekligi veya insülin direncidir. Bu nedenle de polikistik over sendromu olan kadinlarin önemli bir kisminda fazla kilo ve seker hastaligi görülür. Adet bozuklugu, tüylenme ve fazla kilolu olmanin bir arada oldugu bu hastalarda yumurtaliklarin incelenmesi ve bu hastaliga yönelik tedavilerin yapilmasi gerekir. Bu sekilde tedavisi yapilmayan kadinlarin zayiflamasi zordur.
4. Kilo Vermek ve Prolaktin Hormon Fazlaligi ve Kalsiyum Düsüklügü
Kadinlarda süt salgilatan hormon olarak bilinen, prolaktin hormonunun fazla salgilanmasi da kilo almaya yol açan bir hormon bozuklugudur. Prolaktin hormonu beynimizde bulunan hipofiz bezinden salgilanir. Hipofiz bezindeki tümörler asiri prolaktin hormonu salgiladiginda adetlerde bozulma, memeden süt gelmesi, tüylenme ve kilo alimi olur.
Yapilan bilimsel çalismalar kanlarinda kalsiyum düzeyi az olan kisilerde zayiflamanin zor oldugunu göstermistir. Bu nedenle zayiflamak isteyen bir kisinin yeteri kadar kalsiyum almasi gerekir.
Özetle Kilo vermek istiyorsaniz önce mutlaka bir ENDOKRIN (Hormon hastaliklari) UZMANI na basvurunuz.
ANI KILO ALIP , KILO VERMEK HORMON BOZUKLUGU ISARETI
Hizli bir sekilde kilo aliyor veya veriyorsaniz hormonlarinizda bozukluk var demektir. Bu amaçla mutlaka bir ENDOKRIN UZMANINA basvurmak gerekir. Guatr hormonlari yani tiroid hormonlarindaki degisiklikler kilo alip vermenin en önemli nedenidir. Tiroid hormonu az oldugunda metabolizma yavaslar ve kilo alirsiniz. Buna hipotiroidi denir. TSH hormonu yükselmeye baslar. Hizli kilo kaybi ise zehirli guatr adi da verilen Graves hastaliginda veya hipertiroidide olur. Bu hastalarda TSH çok düsük olur, fakat T4 ve T3 yükselmeye baslar.
Hizli kilo kaybi bazen Addison hastaligi denen böbrek üstü bezi yetmezliginde yani kortizol hormonu azliginda da olur.
Kortizol hormonu fazlaliginda ise Cushing hastaligi olur ve hizli kilo alma gerçeklesir.
Hizli kilo alma bazen insülin direnci ve hipoglisemi de görülür. Yemek yedikçe seker düser ve tatli istegi, doymama ve neticede kilo alma olusur.
Hizli kilo kaybi bazen seker hastaliginda olusur. Kan sekeri asiri yüksek kisilerde hizli kilo kaybi olusur.
Yukarida belirtildigi gibi hizli kilo alma ve vermeler varsa mutlaka bir ENDOKRIN UZMANINA basvurmakta fayda vardir.
Bazi hormon hastaliklari ise bir zaman süreci içinde zamanla kilo almaya neden olur. Bunlar Akromegali denen asiri growth hormon (büyüme hormonu) fazlaligi, prolaktin hormon fazlaligi ve polikistik over hastaligidir.
Kilo kaybi ayrica kanser, depresyon, üzüntü, sikinti, asiri yorgunluk durumlarinda da olabilir.
HIZLI KILO ALIMI YAPAN HIPOTIROIDI NEDIR?
Tiroid bezinin az çalismasina ve bu nedenle tiroid hormonlarini az üretmesine ve sonuçta kanimizda tiroid hormonlarinin (T3 ve T4) düsük olmasi durumuna tiroid yetmezligi veya tip dilinde hipotiroidi denir. Tiroid hormon yetersizligi sonucu vücudumuzun tüm metabolik olaylarinda yaygin yavaslama vardir ve bu nedenle vücudun dengesi alt üst olur. Vücuttaki bu bozukluklarin yani sira ruhsal çöküntü, unutkanlik, hareketlerde yavaslama ve uykusuzluk görülür. Hamilelik döneminde tedavi edilmeyen tiroid yetmezligi bebeklerde zeka geriligine neden olabilmektedir.
Hipotiroidizm, toplumda % 4.6 oraninda bulunur. Bunun çogunlugunu baslangiç halindeki veya hafif derecedeki tiroid bezi yetmezligi (sadece TSH yüksek fakat T3 ve T4 normal olmasi) olusturur. Tiroid yetmezligi tiroid fazla çalismasindan daha çok görülür ve nodüllerden sonra en sik görülen tiroid hastaligidir.
Tiroid yetmezligi kadinlarda daha sik görülür ve yasin artmasiyla sikligi çok artar.
Bebek ve çocuklarda büyüme ve gelismede belirgin gecikmeye, eriskinlerde ise vücut metabolizmasinda yavaslamaya neden olan tiroid yetmezligi tedavi edilmedigi durumda kalp ve damar hastaliklarina neden olabilmektedir.
Tiroid bezi yetmezligine ait sikayetler hastaligin siddetine göre degisir. Bazen hiçbir sikayet yok iken bazi hastalarda çok siddetli belirti ve sikayetler ortaya çikar. Bazi belirtiler özellikle yasli kisilerde yasliliga baglanir ve hastalik akla gelmez ise atlanir. Tiroid bezi az çalisan ve tiroid hormonlari kanda azalan bir kiside su belirtiler olabilir:
- Kolay yorulma, yorgunluk, bitkinlik, enerji azligi (yaygin)
- Hatirlamada zorluk, unutkanlik, yavas düsünme, konsantre olamama
- Hareketlerde yavaslik
- Sabahleyin uyanmada zorluk, daha çok uyku istegi, gün içinde uyuklama
- Üsüme veya kendini soguk hissetme
- Terlemenin azalmasi
- Kuru, soguk, kalin ve kasinan bir deri
- Sari veya portakal renginde bir deri
- Kuru, kaba ve kolay kirilan tirnaklar
- Saç dökülmesi, saçlarda azalma, kaslarda dökülme
- Istah kaybi
- Kilo alma ve kiloyu verememe
- Horlama baslamasi
- Kas kramplari ve eklemlerde agri olusmasi
- Kaslarda igne batmasi hissi veya karincalanma
- Kabizlik olmaya baslamasi
- Göz etrafinin ve göz altinin sismesi
- El, ayak ve eklemlerde sislik
- Karpal tünel sendromu denilen el bileginde sinir sikismasi ve agri
- Adet kanamalarinin daha fazla miktarda olmasi, adetlerde kramp olmasi ve adet öncesi dönemin kötü geçmesi
- Bazi kadinlarda adet sikliginin azalmasi veya adetlerin kesilmesi
- Depresyon gelismesi ve hiçbir seyle ilgilenmeme
- Sesin kalinlasmasi ve ses kisikligi
- Isitmede azalma olusmasi
- Guatr olusmasi (Hashimoto hastalarinda olur)
- Tiroid bezinin küçülmesi (tiroid bezi iltihaplarina veya Hashimotonun son evresine bagli olarak)
- Kalp hizinin ve nabiz sayisinin azalmasi
- Kan kolesterol düzeyinde artma
- Gebe kalamama (kisirlik)
- Libido (Cinsel istek) azligi ve empotans
- Reflekslerin yavas olmasi
- Kekemelik
HIZLI KILO KAYBI YAPAN HIPERTIROIDI NEDIR?
Tiroid bezinin asiri çalismasina yani asiri tiroid hormonu üretmesine tip dilinde hipertiroidi adi verilir. ‘’Hiper’’ Latince ‘’fazla’’ veya ‘’yüksek’’ manasina gelir. Hipertiroidi hastaligina tip dilinde ‘’tirotoksikoz ‘’ adi da verilir. Tiroid bezinin asiri çalismasina halk arasinda ‘’zehirli guatr’’ veya ‘’iç guatr’’ isimleri de verilmektedir. Bu isimlendirmeler maalesef yanlistir; ne zehirlenme söz konusudur ne de bir iç guatr vardir. Elleriniz titriyor, agziniz kuruyor ve çok yemek yemenize ragmen kilo veriyorsaniz yada çabuk sinirleniyor ve çevrenize bagirip çagiriyorsaniz sizde tiroid bezi fazla çalisiyor olabilir.
